بیل گیتس در ایران!

 

تردیدی در این نیست که بیل گیتس یکی از موفق ترین مردان روزگار ما  به شمار می آید. فردی که توانست با اتکاء به قدرت خلاقیت خود ثروتی بیش از درآمد نفتی ایران کسب کند و در قبال فعالیت های خود عرصه جدیدی را به روی زندگی انسانها بگشاید. شاید این سوال به ذهن رسد که چرا چنین شخصیت هایی در ایران خلق نمی شوند؟ آیا ممکن نیست که امثال بیل گیتس در ایران به وجود آیند؟

بخشی از موفقیت بیل گیتس ناشی از خلاقیت و مهارت فردی وی است. در این مسئله تردیدی نیست که وی یکی  از خلاق ترین ها و هوشمندترین انسانهایی است که عرصه پر رقابت کسب و کار فعالیت می کند اما نمی توان با قاطعیت مدعی شد که هیچ شخصی با همین هوشمندی در ایران وجود ندارد. کاملا قابل تصور است که فرض کنیم شخص یا اشخاصی با همین سطح از هوش و خلاقیت در ایران وجود دارد اما همزمان می توان ادعا کرد تقریبا غیرممکن است که این شخص بتواند موفقیتی همچون بیل گیتس داشته باشد. لذا در عین احترام قائل شدن به ویژگی های شخصی او باید عوامل دیگری را ورای فاکتورهای شخصی وی سراغ گرفت که بوجود آورنده موفقیت وی است.

نخست باید توجه داشت که موفقیت تجاری در ابعادی که شرکت مایکروسافت کار می کند منوط به عملکرد کارایی مجموعه ای از افراد است. افرادی که هر کدام کارایی بسیار زیادی دارند و در عین حال می توانند به خوبی کار گروهی انجام دهند. مطالعات مختلف نشان داده که سطح کارایی نیروی کار در کشورهای توسعه یافته بیش از کشورهای در حال توسعه نظیر ایران است. لذا کارآفرینی مورد نظر ما یعنی بیل گیتس ایرانی از حیث دسترسی به نیروی کار کارآمد شدیدا در مضیقه بود. به فرض نیز که دسترسی به این نیرو داشت بسیار بعید بود که آنها توان کارگروهی خوبی داشته باشند. علاوه بر آن می توان تصور کرد که بیل گیتس ایرانی به جای صرف وقت بر روی نوآوری های جدید و مدیریت شرکت، عملا درگیر مناقشه با نیروی کار بر سر حقوق ناشی از قانون کار بود و مکرر به سازمان های تامین اجتماعی فراخوانده می شد.

ثانیا باید توجه داشت که کل فعالیت های تجاری در یک بستر حقوقی انجام می شوند. فارغ از نقدی که می توان بر سیاست خارجی دولت های حاکم بر آمریکا وارد کرد، باید اذعان نمود که نظام سیاسی حاکم بر آمریکا توانسته است محیط امنی را برای سرمایه گذاری به وجود آورد به طوری که کشور آمریکا از دیرباز از مهمترین مکان هایی است که ورود سرمایه و سرمایه گذاری خارجی را تجربه می کند و این ورود سرمایه تا حدی است که می تواند کسری تجاری آن را جبران کند. امنیت سرمایه گذاری در آمریکا از طریق احترام به حقوق مالکیت فراهم شده است به این معنی که سیستم قضایی و حقوقی حاکم بر آن به طور واقعی تضمین کرده است که انسانها محصول تلاش های خود را در اختیار خواهند داشت. لذا بیل گیتس در هنگام رشد و توسعه تهدیدی برای حاکمیت کشور به شمار نمی رفت در حالی که می توان تصور کرد که بیل گیتس ایرانی همین که شروع به رشد و گسترش کند با اقسام مسائل و مشکلات غیرتجاری روبرو خواهد شد. از یک سو دولت با توجیه عدالت گستری به سراغ قیمت گذاری محصولات مایکروسافت ایرانی می رفت و نمی گذاشت که اجحافی به مصرف کننده مظلوم ایرانی شود. از سوی دیگر نهادهای امنیتی به این رشک می افتادند که بزرگ شدن یک مجموعه می تواند تهدیدی برای ثبات حاکمیت باشد چرا که قدرت مستقلی در کنار قدرت دولت ایجاد شده است و بخش خصوصی از اندازه قابل تحمل خود بزرگتر گردیده است. لذا کاملا محتمل بود که این نهادهای امنیتی به نهادهای تنظیم کننده بازار فشار بیاورند تا مایکروسافت ایرانی را به دلیل نقض قانون ضد انحصار و بهانه هایی از این دست متوقف کنند یا مسئولین آن را چنان تحت فشار قرار دهند که خود ترجیح دهند رشد و گسترش نداشته باشند و کوچک بمانند.

بیل گیتس در آمریکا از قبل فعالیت چند ساله توانست نام تجاری معتبری کسب کند وعلی رغم دعاوی قضایی مختلفی که پشت سر گذاشت لطمه چندانی به اعتبارش وارد نشد اما بیل گیتس ایرانی احتمالا با این خطر روبرو بود که برخی رسانه های مرتبط با حاکمیت نظیر سایت ها بتوانند ناگهان کل فعالیت آنها را زیر سوال ببرند ولی قدرت یا اجازه دفاع از شرکت خود نداشته باشد. بیل گیتس ایرانی باید همواره دغدغه این را می داشت که چه کسانی بر روی کار می آیند مبادا که از آن ناراضی باشند اما بیل گیتس آمریکایی فارغ از حاکمیت جمهوری خواهان و دمکراتها می تواند سالها فعالیت کند و اهمیتی برای این تغییر و تحولات عرصه سیاست قائل نباشد.

آری چنین تفاوت هایی را نیز باز هم می توان برشمرد اما نکته در خور اهمیت و البته تاسف بار این است که بیل گیتس های ایرانی به دلیل نبود محیط حقوقی مناسب برای فعالیت تجاری و اقتصادی نمی توانند خلاقیت ها و استعدادهای خود را همانند رقیبان خارجی خود به منصه ظهور برسانند و دور باطل توسعه نیافتگی همچنان ادامه می یابد

  
نویسنده : ali ; ساعت ٢:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٧